Western Railway Local: मुंबईच्या पश्चिम रेल्वेच्या लोकल गाड्यांमध्ये प्रवाशांच्या सुरक्षेसाठी ‘कवच’ ही स्वदेशी अत्याधुनिक अपघातरोधक प्रणाली 2026 च्या अखेरीस लागू होणार आहे. पश्चिम रेल्वे दररोज चर्चगेट-विरार-दहाणू मार्गावर 110 इलेक्ट्रिक मल्टिपल युनिट्स (EMUs) द्वारे 1,400 हून अधिक लोकल सेवा चालवते, ज्यामध्ये दररोज 30 लाखांहून अधिक प्रवासी प्रवास करतात.
‘मेक इन इंडिया’ उपक्रमांतर्गत विकसित ‘कवच’ ही स्वयंचलित ट्रेन संरक्षण (ATP) प्रणाली सध्या दिल्ली-मुंबई आणि इतर काही प्रमुख मार्गांवर लागू होत आहे. ही प्रणाली पश्चिम रेल्वेवर सध्या वापरल्या जाणाऱ्या ऑक्झिलरी वॉर्निंग सिस्टम (AWS) ची जागा घेईल. AWS प्रणाली मोटरमनला आगामी सिग्नलची माहिती देण्यासाठी ध्वनी अलार्म, वेग नियंत्रण आणि ब्रेकिंग सहाय्य प्रदान करते. यात मोटरमनच्या केबिनमध्ये अलार्म, सतर्कता बटण आणि लाल, पिवळे किंवा निळे दिवे असतात. अलार्म वाजल्यास मोटरमनने चार सेकंदांत बटण दाबणे आवश्यक आहे, अन्यथा ब्रेक लागून गाडी पूर्ण थांबेपर्यंत लॉक राहते. मात्र, AWS प्रणाली Signal Passed at Danger (SPAD) किंवा सिग्नल जंपिंगसारख्या गंभीर घटना रोखण्यात कमी पडते, असे रेल्वे अधिकाऱ्यांनी सांगितले.
पश्चिम रेल्वेचे वरिष्ठ अधिकारी विनीत अभिषेक यांनी सांगितले, “कवच प्रणालीमुळे रेल्वे सिग्नलिंग यंत्रणा आणि प्रवासी सुरक्षा लक्षणीय सुधारेल. यामुळे केवळ सुरक्षितताच वाढणार नाही, तर ऑपरेशनल कार्यक्षमता देखील सुधारेल.” 2026 च्या अखेरीस पश्चिम रेल्वेच्या सर्व लोकल आणि मुख्य मार्गावरील लोकोमोटिव्ह्जना ‘कवच’ प्रणाली लागू होईल. सध्या पश्चिम रेल्वेने 2,358 किलोमीटर मार्गावर ‘कवच’ लागू करण्याची योजना आखली असून, मुंबई-अहमदाबाद मार्गावर चालू आर्थिक वर्षाच्या अखेरीस ही प्रणाली कार्यान्वित होईल.
‘कवच’ प्रणाली गाडीच्या हालचालींचे सतत निरीक्षण करते, परवानगीयोग्य वेग मर्यादा आणि सिग्नल सूचनांशी तुलना करते आणि गरज पडल्यास स्वयंचलित ब्रेक लागते. यामुळे मानवी चुकांमुळे होणारे अपघात टाळण्यास मदत होईल. पश्चिम रेल्वेने या प्रणालीच्या अंमलबजावणीसाठी काम सुरू केले असून, मुंबईच्या लोकल प्रवाशांसाठी ही एक मोठी सुरक्षा जोड ठरणार आहे.
