Soybean with AI: धाराशिव जिल्ह्यातील उपळा गावात सोयाबीन शेतीसाठी देशातील पहिला AI आधारित पायलट प्रोजेक्ट सुरू झाला आहे, जो भारतीय शेतीत तांत्रिक क्रांती घडवत आहे. धाराशिव जिल्हा कृषी विभाग, Farmonaut, आणि Microsoft च्या सहकार्याने राबवला जाणारा हा प्रकल्प 50 एकर क्षेत्रावर 25 शेतकऱ्यांसह सुरू आहे. हवामान आणि माती सेन्सर्सच्या मदतीने शेतकऱ्यांना मोबाईलवर तासागणिक शेती नियोजनाची माहिती मिळत आहे, ज्यामुळे सोयाबीन उत्पादनात वाढ, पाण्याचा कार्यक्षम वापर, आणि कीड-रोग नियंत्रण अधिक अचूक होत आहे.
AI शेतीत कशी मदत करते?
या प्रकल्पात उपळा गावात वेदर स्टेशन बसवण्यात आले आहे, जे 20 किलोमीटर परिघातील हवामानातील बदलांची माहिती गोळा करते. हे स्टेशन तापमान, आर्द्रता, पाऊस, आणि वारा यांचे तासागणिक अपडेट्स Farmonaut च्या AI प्लॅटफॉर्मवर पाठवते. याशिवाय, 25 शेतकऱ्यांच्या शेतात माती सेन्सर्स बसवले आहेत, जे मातीतील ओलावा, पोषक तत्त्वे (नायट्रोजन, पोटॅशियम), आणि pH पातळी मोजतात. या डेटाच्या आधारे शेतकऱ्यांना मोबाईल अँप द्वारे खालील माहिती मिळते:
- हवामान अपडेट्स: तासागणिक हवामान अंदाज आणि त्यानुसार शेती नियोजन.
- सिंचन मार्गदर्शन: मातीच्या ओलाव्यावर आधारित पाण्याच्या गरजेचा अचूक अंदाज.
- कीड-रोग नियंत्रण: बुरशीजन्य रोग आणि किडींचा प्रादुर्भाव 3-4 दिवस आधीच ओळखून फवारणीचा सल्ला.
- खत व्यवस्थापन: पिकाच्या गरजेनुसार खतांचा योग्य वापर.
प्रकल्पाचे फायदे
- उत्पादनात वाढ: AI-आधारित तंत्रज्ञानामुळे सोयाबीनचे हेक्टरी उत्पादन 10-15% वाढण्याची शक्यता आहे.
- पाण्याची बचत: माती सेन्सर्समुळे पाण्याचा अपव्यय 20-30% कमी होतो.
- रोग नियंत्रण: आगाऊ इशाऱ्यामुळे कीड आणि रोगांचे नुकसान 40% पर्यंत कमी होऊ शकते.
- डिजिटल डेटा: शेतकऱ्यांचा डेटा डिजिटली सुरक्षित ठेवला जातो, आणि वैयक्तिक सल्ला दिला जातो.
कृषिविभाग यांनी नमूद केल्यानुसार, हा प्रकल्प सध्या 50 एकरांवर राबवला जात आहे, आणि यशस्वी झाल्यास धाराशिव जिल्ह्यातील इतर गावांमध्ये विस्तारित होईल.
प्रकल्पाची पार्श्वभूमी
महाराष्ट्रात सोयाबीन हे प्रमुख खरीप पीक आहे, आणि धाराशिव जिल्हा त्याच्या उत्पादनासाठी ओळखला जातो. परंतु, अनियमित पाऊस, कीड-रोग, आणि पाण्याची कमतरता यामुळे शेतकऱ्यांना अडचणी येतात. उपळा गावातील हा AI प्रकल्प Farmonaut आणि Microsoft च्या AI तंत्रज्ञानावर आधारित आहे, जो सॅटेलाइट इमेजरी, मशीन लर्निंग, आणि सेन्सर डेटाचा वापर करतो. शेतकऱ्यांना Agripilot.ai अँप द्वारे रिअल-टाइम डेटा आणि तज्ज्ञांचा सल्ला मिळतो, ज्यामुळे ‘डिसिजन-बेस्ड शेती’ शक्य होत आहे.
