Russia Exits Nuclear Treaty With US: युक्रेन युद्ध संपवण्यासाठी अमेरिकेचे राष्ट्राध्यक्ष डोनाल्ड ट्रम्प यांच्या वाढत्या दबावाच्या पार्श्वभूमीवर, रशियाने १९८७ च्या इंटरमीडिएट-रेंज न्यूक्लियर फोर्सेस (INF) करारातून माघार घेत असल्याचे जाहीर केले आहे. हा करार मध्यम आणि कमी पल्ल्याच्या अण्वस्त्रांचा वापर रोखण्यासाठी होता. रशियाच्या परराष्ट्र मंत्रालयाने याला “पाश्चिमात्य देशांचे अस्थिर करणारे कृत्य” आणि “रशियाच्या सुरक्षेला थेट धोका” असल्याचे कारण दिले आहे.
ट्रम्पच्या पनडुब्बी हालचालीमुळे तणाव
रशियाचा हा निर्णय ट्रम्प यांनी १ ऑगस्ट २०२५ रोजी दोन अणुशक्तीवर चालणाऱ्या पनडुब्ब्या रशियाच्या जवळ “योग्य क्षेत्रांमध्ये” तैनात करण्याचे आदेश दिल्यानंतर आला. ट्रम्प यांनी हे पाऊल रशियाचे माजी राष्ट्राध्यक्ष आणि सध्या सुरक्षा परिषदेचे उपाध्यक्ष असलेल्या दिमित्री मेदवेदेव यांच्या “अतिशय भडकाऊ” विधानांच्या प्रत्युत्तरात उचलले. मेदवेदेव यांनी सोशल मीडियावर ट्रम्प यांच्या युक्रेन युद्धाबाबतच्या अल्टिमेटमवर टीका करताना युद्धाचा धोका वाढल्याचे संकेत दिले होते.
रशियाच्या परराष्ट्र मंत्रालयाने म्हटले आहे की, “युरोप आणि आशिया-पॅसिफिक क्षेत्रात अमेरिकेने मध्यम आणि कमी पल्ल्याच्या जमिनीवरून डागल्या जाणाऱ्या क्षेपणास्त्रांचा विकास आणि तैनाती सुरू केल्याने, एकतर्फी संयम राखण्याच्या अटी नाहीशा झाल्या आहेत.” मेदवेदेव यांनी NATO च्या “रशिया-विरोधी धोरणां”मुळे हा करार रद्द झाला असून, रशिया पुढील पावले उचलेल, असे सांगितले. मात्र, त्यांनी याबाबत अधिक तपशील दिला नाही.
INF करार म्हणजे काय?
१९८७ मध्ये अमेरिकेचे तत्कालीन राष्ट्राध्यक्ष रोनाल्ड रेगन आणि सोव्हिएत नेते मिखाइल गोर्बाचेव यांनी स्वाक्षरी केलेल्या INF कराराने ५०० ते ५,५०० किलोमीटर पल्ल्याची जमिनीवरून डागली जाणारी क्षेपणास्त्रे आणि त्यांच्या प्रक्षेपकांचा नाश करण्याचे आदेश दिले होते. हा करार युरोपमधील अण्वस्त्र युद्धाचा धोका कमी करण्यासाठी महत्त्वाचा होता. २०१९ मध्ये अमेरिकेने रशियाच्या कथित उल्लंघनाचा हवाला देऊन या करारातून माघार घेतली होती. तेव्हा रशियानेही स्वतःवर लादलेला संयम (मोरॅटोरियम) कायम ठेवला होता, परंतु आता तो रद्द केला आहे.
Eastern Railway Bharti 2025: पूर्व रेल्वेत 3115 जागांसाठी भरती
ट्रम्प आणि मेदवेदेव यांच्यातील सोशल मीडिया वाद
मेदवेदेव आणि ट्रम्प यांच्यात गेल्या काही दिवसांपासून सोशल मीडियावर शाब्दिक चकमकी सुरू आहेत. ट्रम्प यांनी युक्रेन युद्ध संपवण्यासाठी रशियाला १० दिवसांचा अल्टिमेटम दिला होता, अन्यथा कठोर निर्बंध लादले जातील, असे सांगितले. याला प्रत्युत्तर देताना मेदवेदेव यांनी ट्रम्प यांच्या धोरणांना “युद्धाकडे टाकलेले पाऊल” असे संबोधले. यानंतर ट्रम्प यांनी पनडुब्ब्या तैनात करण्याचा निर्णय घेतला आणि “शब्दांचे परिणाम गंभीर असू शकतात, ही ती वेळ नसावी” असे म्हटले.
रशियाची सावध प्रतिक्रिया
रशियाच्या क्रेमलिनने ट्रम्प यांच्या पनडुब्बी तैनातीच्या निर्णयाला कमी लेखले आहे. क्रेमलिनचे प्रवक्ते दिमित्री पेस्कॉव यांनी ४ ऑगस्ट रोजी सांगितले की, “अमेरिकन पनडुब्ब्या नेहमीच युद्ध ड्यूटीवर असतात, यात नवीन काही नाही.” तसेच, रशियाच्या परराष्ट्र धोरणावर फक्त राष्ट्राध्यक्ष व्लादिमीर पुतिन यांचा प्रभाव आहे, असे सांगून मेदवेदेव यांच्या विधानांपासून अंतर राखले. पेस्कॉव यांनी अण्वस्त्रांबाबतच्या वक्तव्यांमध्ये “अत्यंत सावधगिरी” बाळगण्याचे आवाहन केले.
