Raksha Bandhan 2025: राखी किती दिवस हातात ठेवावी आणि जुन्या राखीचे काय करावे? रक्षाबंधन हा सण अवघ्या काही दिवसांवर येऊन ठेपला आहे. यंदा ९ ऑगस्ट २०२५ रोजी हा पवित्र सण साजरा होणार आहे. या निमित्ताने बाजारात राख्यांची खरेदी आणि उत्साहाचे वातावरण दिसून येत आहे. बहिणी आपल्या भावांसाठी सुंदर राख्या निवडतात, तर भाऊ आपल्या लाडक्या बहिणींच्या संरक्षणाचे वचन देत राखी मनगटावर बांधून घेतात. परंतु, राखी किती काळ हातात ठेवावी आणि जुन्या राखीचे काय करावे, याबाबत अनेकांच्या मनात प्रश्न असतात. या लेखात आम्ही या सर्व शंकांचे निरसन करणार आहोत, जेणेकरून तुम्ही रक्षाबंधनाच्या परंपरेचा आदर राखून योग्य पद्धतीने सण साजरा करू शकाल.
राखी किती काळ हातात ठेवावी?
रक्षाबंधनानंतर राखी किती दिवस हातात ठेवावी, याबाबत धार्मिक परंपरेनुसार वेगवेगळ्या प्रथा आणि मान्यता प्रचलित आहेत. काही ठिकाणी राखी बांधल्यानंतर २४ तासांच्या आत काढण्याची प्रथा आहे, तर काही ठिकाणी जन्माष्टमीपर्यंत राखी हातात ठेवली जाते. या दोन्ही कालावधीत राखी काढणे शुभ मानले जाते. तथापि, धार्मिकदृष्ट्या पितृपक्ष सुरू होण्यापूर्वी राखी काढणे अत्यंत महत्त्वाचे आहे. पितृपक्षात कोणतीही शुभ वस्तू हातावर ठेवणे अशुभ मानले जाते. त्यामुळे पितृपक्ष सुरू होण्यापूर्वी, म्हणजेच सप्टेंबर 2025 च्या मध्यापर्यंत राखी काढून टाकणे उचित ठरते.
जुन्या राखीचे काय करावे?
राखी हे बहिण-भावाच्या नात्याचे पवित्र प्रतीक आहे. त्यामुळे जुन्या राखीचा अपमान होणार नाही याची काळजी घेणे आवश्यक आहे. अनेकदा आपण जुनी राखी काढल्यानंतर ती कुठेही फेकून देतो, परंतु असे करणे धार्मिकदृष्ट्या योग्य नाही. खाली जुन्या राखीचे विसर्जन करण्याच्या काही योग्य पद्धती दिल्या आहेत:
- वाहत्या पाण्यात विसर्जन: जुन्या राखीचे विसर्जन करण्याचा सर्वोत्तम मार्ग म्हणजे ती वाहत्या नदीत, तलावात किंवा स्वच्छ पाण्यात विसर्जित करणे. विसर्जन करताना राखीसोबत एक नाणे ठेवणे शुभ मानले जाते. यामुळे राखीचा आदर राखला जातो आणि पर्यावरणाचेही संरक्षण होते.
- झाडाखाली गाडणे: जर तुमच्या जवळपास नदी किंवा तलाव उपलब्ध नसेल, तर राखी स्वच्छ मातीमध्ये किंवा बागेतील झाडाखाली गाडू शकता. यामुळे राखी पवित्र ठिकाणी समर्पित होते आणि तिचा अनादर टळतो.
- पवित्र झाडाला बांधणे: जर विसर्जन करणे शक्य नसेल, तर राखी एखाद्या पवित्र झाडाच्या, जसे की पिंपळ किंवा वडाच्या झाडाच्या फांदीला बांधता येते. ही पद्धतही धार्मिकदृष्ट्या मान्य आहे.
- तुटलेल्या राखीचे काय करावे?: जर राखी तुटली असेल, तर ती थेट फेकून देण्याऐवजी लाल रंगाच्या स्वच्छ कपड्यात गुंडाळून सुरक्षित ठिकाणी ठेवावी. नंतर योग्य वेळी तिचे विसर्जन करावे.
सोने-चांदीच्या राख्यांचे काय?
काही लोक सोन्याच्या किंवा चांदीच्या राख्या वापरतात. अशा राख्या पवित्र धातूंनी बनलेल्या असल्यामुळे त्या वर्षभर हातात ठेवण्यास कोणतीही अडचण नाही. या राख्या दागिन्यांप्रमाणे वापरल्या जाऊ शकतात, ज्यामुळे बहिण-भावाचे नाते अधिक दृढ होते आणि धार्मिक परंपरांचा आदरही राखला जातो.
रक्षाबंधनाच्या परंपरेचा आदर राखणे
रक्षाबंधन हा सण केवळ राखी बांधण्यापुरता मर्यादित नाही, तर त्यामागील भावना आणि परंपरांचा आदर राखणेही तितकेच महत्त्वाचे आहे. राखी काढताना आणि तिचे विसर्जन करताना वरील पद्धतींचा अवलंब केल्यास तुम्ही या सणाचा खरा अर्थ आणि महत्त्व जपू शकाल. यामुळे केवळ धार्मिक मान्यतांचे पालन होत नाही, तर पर्यावरणाचाही आदर राखला जातो.
