Pm Modi Trump Phone Call: पंतप्रधान नरेंद्र मोदी यांनी गेल्या काही आठवड्यांत अमेरिकेचे राष्ट्राध्यक्ष डोनाल्ड ट्रम्प यांचे चार फोन कॉल नाकारले असल्याचा दावा जर्मन वृत्तपत्र ‘फ्रँकफुर्टर अल्गेमाइने झायटुंग’ (एफएझेड) यांनी केला आहे. भारत आणि अमेरिका यांच्यातील व्यापार तणाव वाढत असताना हा दावा समोर आला आहे. या तणावाचे मुख्य कारण म्हणजे अमेरिकेने भारताच्या निर्यातीवर लादलेले 50 टक्के आयात शुल्क आणि भारताच्या रशियन तेल खरेदीवर घेतलेली आक्षेपार्ह भूमिका. या बातमीला जपानच्या ‘निक्केई एशिया’ या वृत्तसंस्थेनेही पुष्टी दिली आहे, ज्यामुळे भारत-अमेरिका संबंधांमध्ये गंभीर तणाव निर्माण झाल्याचे दिसून येते.
ट्रम्प यांचे फोन आणि मोदी यांचा नकार
जर्मन वृत्तपत्राच्या अहवालानुसार, ट्रम्प यांनी गेल्या काही आठवड्यांत पंतप्रधान मोदी यांच्याशी संपर्क साधण्याचा चार वेळा प्रयत्न केला, परंतु मोदी यांनी या कॉल्सना प्रतिसाद दिला नाही. हा नकार मोदी यांच्या नाराजी आणि सावध धोरणाचा परिणाम असल्याचे वृत्तपत्राने म्हटले आहे. या दाव्याला कोणत्याही भारतीय किंवा अमेरिकन अधिकाऱ्यांनी अधिकृत पुष्टी दिलेली नाही. तथापि, ‘निक्केई एशिया’च्या मते, ट्रम्प यांनी व्यापार तणाव कमी करण्यासाठी मोदी यांच्याशी समझोता करण्याचा प्रयत्न केला, परंतु मोदी यांनी त्याला प्रतिसाद न देणे पसंत केले, ज्यामुळे ट्रम्प यांची चिडचिड वाढली आहे.
व्यापार तणावाची पार्श्वभूमी
अमेरिकेने भारतावर 50 टक्के आयात शुल्क लादले आहे, जे ब्राझीलखालोखाल सर्वाधिक आहे. यापैकी 25 टक्के शुल्क हे भारताच्या रशियन तेल खरेदीवर दंड म्हणून आहे. ट्रम्प यांनी भारताच्या रशियन तेल खरेदीला ‘पुतिन यांच्या युद्ध यंत्रणेला आर्थिक पाठबळ’ देणारे ठरवले आहे. याउलट, भारताने या शुल्काला ‘अन्यायकारक आणि अवास्तव’ म्हटले आहे. भारताच्या परराष्ट्र मंत्रालयाने स्पष्ट केले आहे की, युक्रेन युद्धानंतर जागतिक ऊर्जा बाजार स्थिर ठेवण्यासाठी अमेरिकेने भारताला रशियन तेल खरेदीला प्रोत्साहन दिले होते. आता त्याच मुद्यावर शुल्क लादणे हे दुटप्पी धोरण असल्याचा भारताचा आरोप आहे.
भारत-पाकिस्तान मुद्यावरूनही मतभेद
ट्रम्प यांनी मे महिन्यात भारत आणि पाकिस्तान यांच्यातील चार दिवसांच्या संघर्षानंतर युद्धविराम घडवून आणल्याचा दावा केला होता. हा दावा भारताने स्पष्टपणे फेटाळला आहे. भारताच्या म्हणण्यानुसार, हा युद्धविराम भारत आणि पाकिस्तान यांच्यातील थेट संवादातून झाला असून, त्यात कोणत्याही तृतीय पक्षाची मध्यस्थी नव्हती. याशिवाय, ट्रम्प यांनी पाकिस्तानच्या लष्करप्रमुख जनरल असीम मुनीर यांना व्हाइट हाऊसमध्ये आमंत्रित केले आणि पाकिस्तानसोबत तेल उत्खनन कराराची घोषणा केली, ज्यामुळे भारताला तेल आयात करावे लागेल, असे सुचवले. भारताने याला ‘आक्षेपार्ह’ ठरवत, दहशतवादाचा बळी आणि दहशतवादाचा पुरस्कर्ता यांच्यात समानता दाखवण्याचा प्रयत्न असल्याची टीका केली आहे.
Types of insurance: कोणताही इन्शुरन्स घेण्याआधी आधी हे समजून घ्या, आणि मगच Insurance Plans निवडा!
मोदी यांचा सावध दृष्टिकोन
जर्मन वृत्तपत्राने असेही नमूद केले आहे की, मोदी यांचा फोन कॉल्स नाकारण्यामागे त्यांचा सावध दृष्टिकोन आहे. ट्रम्प यांनी यापूर्वी व्हिएतनामच्या नेत्याशी फोनवर बोलल्यानंतर चुकीच्या पद्धतीने व्यापार करार झाल्याची घोषणा केली होती, जी खरी नव्हती. अशा प्रसंगात भारताला सामील करून घेण्याचा प्रयत्न ट्रम्प यांच्याकडून होऊ शकतो, याची भीती मोदी यांना आहे. त्यामुळे त्यांनी सावध भूमिका घेतली आहे. याशिवाय, ट्रम्प यांनी भारताला ‘मृत अर्थव्यवस्था’ संबोधल्यानेही मोदी यांच्या नाराजीला कारणीभूत ठरले आहे.
भारत-चीन जवळीक आणि भविष्यातील रणनीती
या तणावादरम्यान, पंतप्रधान मोदी येत्या आठवड्यात शांघाय सहकार्य संघटनेच्या (एससीओ) परिषदेसाठी चीनला भेट देणार आहेत. ही त्यांची सात वर्षांनंतरची पहिली चीन भेट आहे. तज्ञांच्या मते, भारताची ही हालचाल केवळ अमेरिकेच्या शुल्काला प्रतिसाद नसून, जागतिक प्रभाव आणि औद्योगिक विकासात चीनसोबत सामायिक हितसंबंध जोपासण्याची रणनीती आहे. तथापि, भारत आणि चीन यांच्यातील व्यापार असमतोल आणि सीमावाद अजूनही आव्हानात्मक आहे.
ब्लिंकिट फ्रँचायझी: डार्क स्टोअरमधून लाखोंची कमाई, अर्ज प्रक्रिया जाणून घ्या!
आर्थिक परिणाम आणि भारताची भूमिका
एफएझेडच्या अहवालानुसार, भारताच्या एकूण निर्यातीपैकी सुमारे 20 टक्के निर्यात अमेरिकेला जाते, ज्यात कापड, दागिने आणि ऑटो पार्ट्स यांचा समावेश आहे. या नवीन शुल्कामुळे भारताच्या आर्थिक विकासाचा दर 6.5 टक्क्यांवरून 5.5 टक्क्यांपर्यंत खाली येऊ शकतो. तरीही, पंतप्रधान मोदी यांनी गुरुवारी संसदेत सांगितले की, भारत आपल्या शेतकऱ्यांचे हित कधीही धोक्यात येऊ देणार नाही. अमेरिकेने भारतीय बाजारात जीएम पिके आणि डेअरी उत्पादनांना करमुक्त प्रवेश देण्याची मागणी केली आहे, परंतु भारताने ही मागणी ‘तत्त्वतः अ-निगोशिएबल’ असल्याचे म्हटले आहे.
