NISAR Collaborative Satellite: भारत आणि अमेरिका यांच्यातील अंतराळ संशोधनातील सहकार्याचा एक ऐतिहासिक टप्पा म्हणून NASA आणि ISRO यांनी संयुक्तपणे विकसित केलेला NASA-ISRO Synthetic Aperture Radar (NISAR) उपग्रह आज 30 जुलै 2025 रोजी संध्याकाळी 5:40 वाजता (IST) प्रक्षेपणासाठी सज्ज आहे. आंध्र प्रदेशातील सतीश धवन स्पेस सेंटर (SDSC), श्रीहरीकोटा येथील दुसऱ्या लॉन्च पॅडवरून ISRO च्या 51.7 मीटर उंच GSLV-F16 रॉकेटद्वारे हा उपग्रह सूर्य-समकालिक कक्षेत (Sun-Synchronous Orbit) सोडला जाणार आहे. 29 जुलै रोजी दुपारी 2:10 वाजता काउंटडाउन सुरू झाले असून, “GSLV-F16 आणि NISAR सज्ज आहेत,” असे ISRO ने X वर जाहीर केले आहे.
NISAR हा 2,800 किलोग्रॅम वजनाचा उपग्रह पृथ्वीवरील पर्यावरणीय आणि भूवैज्ञानिक बदलांचे सखोल निरीक्षण करेल. यामध्ये जंगलांचे हंगामी बदल, हिमालय आणि अंटार्क्टिकातील हिमनद्यांच्या हालचाली, भूकंप, त्सुनामी, ज्वालामुखी आणि भूस्खलन यांचा अभ्यास होईल. दर 12 दिवसांनी पृथ्वीवरील सर्व भू- आणि हिमाच्छादित पृष्ठभागांचे स्कॅनिंग करून, सरासरी 6 दिवसांनी डेटा उपलब्ध होईल. मिशनचा आधारभूत कालावधी 3 वर्षांचा आहे, परंतु इंधन आणि यशस्वीतेवर अवलंबून तो 5 वर्षांपेक्षा जास्त काळ टिकू शकतो.
NISAR मध्ये NASA ने प्रदान केलेले L-बँड आणि ISRO ने प्रदान केलेले S-बँड असे दुहेरी रडार वापरले आहेत, जे SweepSAR तंत्रज्ञानाद्वारे उच्च रिझोल्यूशन आणि विस्तृत स्वाथ इमेजिंग प्रदान करतात. हे रडार ढग आणि अंधारातही कार्य करू शकतात, ज्यामुळे 5 ते 10 मीटर रिझोल्यूशनने डेटा संकलन शक्य होईल. NASA ने L-बँड रडार, उच्च-गती डेटा ट्रान्समिशन सिस्टम आणि GPS रिसीव्हर पुरवले आहेत, तर ISRO ने S-बँड रडार, उपग्रहाचा मुख्य ढाचा आणि GSLV-F16 रॉकेट उपलब्ध केले आहे. दोन्ही अंतराळ संस्थांच्या ग्राउंड स्टेशनद्वारे डेटा डाउनलोड केला जाईल, आणि प्रक्रिया झाल्यानंतर 1-2 दिवसांत सार्वजनिकरित्या उपलब्ध होईल. आपत्तीजन्य परिस्थितीत हा डेटा काही तासांतच उपलब्ध होईल.
मिशनचे चार टप्पे आहेत: लॉन्च, उपयोजन, कमिशनिंग आणि विज्ञान टप्पा. प्रक्षेपणानंतर पहिल्या 90 दिवसांत कमिशनिंग टप्पा पूर्ण होईल, ज्यामध्ये उपग्रहाची तपासणी करून वैज्ञानिक कार्यासाठी तयार केले जाईल. NISAR चा डेटा आपत्ती व्यवस्थापन, शेती नियोजन, पायाभूत सुविधांचे निरीक्षण आणि हवामान बदलाच्या अभ्यासासाठी उपयुक्त ठरेल. या मिशनची किंमत अंदाजे 1.5 अब्ज डॉलर (सुमारे 13,000 कोटी रुपये) आहे, ज्यामध्ये ISRO चा हिस्सा 850 कोटी रुपये आणि NASA चा हिस्सा 1.2 अब्ज डॉलर आहे. GSLV-F16 हे ISRO चे 18वे GSLV प्रक्षेपण आणि श्रीहरीकोटावरून 102वे प्रक्षेपण आहे.
