पश्चिम विदर्भात मक्याची विक्रमी लागवड: पश्चिम विदर्भात यंदाच्या खरीप हंगामात मक्याच्या लागवडीने विक्रम केला आहे. अमरावती आणि बुलढाणा या दोन जिल्ह्यांनी 94,502 हेक्टरवर मक्याची पेरणी करून मक्याचे हब म्हणून आपले स्थान कायम ठेवले आहे. हे क्षेत्र सरासरी 45,462 हेक्टरच्या तुलनेत 208% जास्त आहे. यामध्ये बुलढाणा जिल्ह्याचा वाटा 50,570 हेक्टर आणि अमरावतीचा 43,433 हेक्टर आहे, जे एकूण लागवडीच्या 99% आहे. गेल्या चार-पाच वर्षांतील ही सर्वाधिक लागवड आहे, आणि कृषी विभागाच्या विशेष मोहिमेमुळे शेतकऱ्यांनी मक्याला प्राधान्य दिले आहे.
मक्याच्या लागवडीत वाढ का?
पश्चिम विदर्भात सोयाबीन, कपाशी, आणि तूर ही प्रमुख पिके आहेत. परंतु, गेल्या काही वर्षांपासून सोयाबीन आणि कपाशीला उत्पादन खर्चाच्या तुलनेत परवडणारे दर मिळत नाहीत. कपाशीच्या वेचणीसाठी मजूर आणि खर्चाचा प्रश्नही शेतकऱ्यांना भेडसावतो. याउलट, मक्याचे दर गेल्या दोन-तीन वर्षांपासून स्थिर आहेत, आणि हेक्टरी 30 ते 40 क्विंटल उत्पादन मिळते. मक्याचा उपयोग कुक्कुट खाद्य, मुरघास, स्टार्च, आणि इथेनॉल निर्मितीसाठी वाढला आहे, ज्यामुळे मागणी आणि दर टिकून आहेत. मक्याच्या दाण्यापासून पशुखाद्यासाठी 500 हून अधिक उत्पादने बनवली जातात, आणि कोंबड्यांच्या खाद्यात मक्याचा मोठा वाटा आहे.
जिल्हानिहाय लागवड
- बुलढाणा: सरासरी 23,996 हेक्टरच्या तुलनेत यंदा 50,570 हेक्टर (211%) क्षेत्रावर मक्याची लागवड झाली आहे.
- अमरावती: सरासरी 20,699 हेक्टरच्या तुलनेत 43,433 हेक्टर (210%) क्षेत्रावर पेरणी पूर्ण झाली आहे.
- अकोला: केवळ 97 हेक्टर.
- वाशीम: 31 हेक्टर.
- यवतमाळ: 372 हेक्टर.
अकोला, वाशीम, आणि यवतमाळ जिल्ह्यांतील शेतकऱ्यांनी मक्याला फारशी पसंती दिलेली नाही, आणि त्यांचा वाटा एकूण लागवडीच्या 1% पेक्षा कमी आहे.
कृषी विभागाची भूमिका
अमरावती आणि बुलढाणा जिल्ह्यांमध्ये कृषी विभागाने मक्याच्या लागवडीला प्रोत्साहन देण्यासाठी विशेष मोहीम राबवली आहे. यामध्ये शेतकऱ्यांना उच्च प्रतीचे बियाणे, खतांचे अनुदान, आणि बाजारपेठेतील मागणीबाबत मार्गदर्शन देण्यात आले आहे. यामुळे शेतकऱ्यांनी सोयाबीन आणि कपाशीऐवजी मक्याला प्राधान्य दिले आहे. मक्याच्या स्थिर दरांमुळे आणि चांगल्या उत्पादकतेमुळे शेतकऱ्यांचा फायदा होत आहे.
