Weight Loss: वजन कमी करणे हे आरोग्यासाठी फायदेशीर ठरते, पण जलद किंवा असंतुलित पद्धतीने वजन कमी केल्यास थकवा, पोषक तत्त्वांची कमतरता, पित्ताशयाचे खडे किंवा स्नायूंचे नुकसान असे दुष्परिणाम होऊ शकतात. हे टाळण्यासाठी हळूहळू, संतुलित आहार, पुरेसे पाणी, नियमित व्यायाम आणि वैद्यकीय देखरेखीखाली वजन कमी करणे गरजेचे आहे. खाली वजन कमी करताना उद्भवणारे 10 सामान्य दुष्परिणाम आणि त्यावर उपाय दिले आहेत.
- थकवा आणि ऊर्जेची कमतरता
कॅलरी खूप कमी केल्याने शरीराला पुरेशी ऊर्जा मिळत नाही, ज्यामुळे थकवा आणि अशक्तपणा जाणवतो. जटिल कर्बोदके (उदा., ओट्स, क्विनोआ), निरोगी चरबी (उदा., ऑलिव्ह ऑइल, बदाम) आणि पुरेशा कॅलरींचा आहार घ्या. व्यायामादरम्यान विश्रांतीचे दिवस ठेवा. - स्नायूंचे नुकसान
व्यायामाशिवाय वजन कमी केल्यास चरबीऐवजी स्नायूंचे नुकसान होऊ शकते. आठवड्यातून 2-3 वेळा स्ट्रेंथ ट्रेनिंग करा आणि प्रथिनेयुक्त आहार (उदा., डाळी, चिकन) घ्या. दररोज 0.8-1.2 ग्रॅम प्रथिने प्रति किलो शरीराच्या वजनानुसार आवश्यक आहेत. - सैल त्वचा
जलद किंवा जास्त वजन कमी केल्याने, विशेषतः वृद्ध व्यक्तींमध्ये, त्वचा सैल होऊ शकते. आठवड्यातून 0.5-1 किलो वजन कमी करा, 2-3 लिटर पाणी प्या आणि स्नायू मजबूत करण्यासाठी व्यायाम करा. गरज असल्यास त्वचारोगतज्ज्ञांचा सल्ला घ्या. - पोषक तत्त्वांची कमतरता
प्रतिबंधात्मक आहारामुळे लोह, व्हिटॅमिन B12, कॅल्शियम, पोटॅशियम, मॅग्नेशियम, व्हिटॅमिन D किंवा फॉलिक ॲसिड (व्हिटॅमिन B9) ची कमतरता होऊ शकते, जी गर्भवती महिलांसाठी धोकादायक आहे. फळे (उदा., संत्री), भाज्या (उदा., पालक), संपूर्ण धान्य (उदा., बाजरी) आणि प्रथिनेयुक्त पदार्थ खा. डॉक्टरांच्या सल्ल्याने सप्लिमेंट्स घ्या. - पित्ताशयाचे खडे
10-15% पेक्षा जास्त शरीराचे वजन जलद कमी केल्याने, विशेषतः महिलांमध्ये, पित्ताशयात खड्यांचा धोका वाढतो. आठवड्यातून 0.5-1 किलो वजन कमी करा आणि दररोज 20-30 ग्रॅम निरोगी चरबी (उदा., एव्होकॅडो, मासे) खा. - केस गळणे किंवा पातळ होणे
प्रथिने, लोह, बायोटिन, झिंक, तणाव किंवा थायरॉईड असंतुलनामुळे केस गळू शकतात. प्रथिनेयुक्त आहार (उदा., मसूर, अंडी) आणि बायोटिन, झिंकयुक्त पदार्थ (उदा., काळे तीळ) खा. रक्त तपासणीद्वारे थायरॉईड तपासा आणि त्वचारोगतज्ज्ञांचा सल्ला घ्या. - चिडचिड आणि मूड स्विंग्स
कॅलरी कमी केल्याने हार्मोन्सवर परिणाम होऊन चिडचिड किंवा मूड स्विंग्स होऊ शकतात. फॅड डाएट्स टाळा आणि ओमेगा-3 (उदा., सॅल्मन, चिया सीड्स), मॅग्नेशियम (उदा., काजू) आणि B व्हिटॅमिन्सयुक्त पदार्थ (उदा., केळी) खा. - बद्धकोष्ठता किंवा पचनाच्या समस्या
कमी फायबरमुळे बद्धकोष्ठता होऊ शकते. फळे (उदा., नाशपाती), भाज्या (उदा., गाजर) आणि संपूर्ण धान्य (उदा., नाचणी) खा. दररोज 2-3 लिटर पाणी प्या. - मासिक पाळीतील अनियमितता
जलद वजन कमी केल्याने किंवा शरीरातील चरबी कमी झाल्याने महिलांमध्ये मासिक पाळी अनियमित होऊ शकते. खूप कमी कॅलरीचे आहार टाळा आणि स्त्रीरोगतज्ज्ञांचा सल्ला घ्या. - अन्न आणि शरीरप्रतिमेबाबत वेड
वजन कमी करण्याच्या अतिरेकी प्रयत्नांमुळे अन्नाबाबत वेड किंवा शरीरप्रतिमेची समस्या उद्भवू शकते. संतुलित आणि शाश्वत आहाराचा अवलंब करा. मानसिक आरोग्य तज्ज्ञांचा सल्ला घ्या.
